Wybierasz złote kolczyki, a na zapięciu widzisz mały stempel, którego nie da się odczytać bez lupy. Oznaczenie próby zwykle pozwala ustalić, ile złota zawiera stop, ale brak polskiej cechy urzędowej nie zawsze oznacza, że biżuteria jest fałszywa.
Próbę odczytasz z oznaczenia, ale sam brak stempla nie przesądza o autentyczności
- 585 oznacza 585 części czystego złota na 1000 części stopu.
- W polskiej cesze urzędowej złota próbie 585 odpowiada cyfra 3, a próbie 333 cyfra 6.
- Wyroby z niewielką zawartością stopu złota mogą być zwolnione z obowiązku cechowania.
- Oznaczenie 585 wybite przez producenta i urzędowa cecha probiercza nie są tym samym znakiem.
Cyfra w polskiej cesze może oznaczać coś innego, niż podpowiada intuicja
Na pierścionku widzisz sześciokątny znak, głowę rycerza i cyfrę 3? W polskim systemie taka cyfra odpowiada próbie 585, a nie zawartości 3 części złota. To zapis urzędowej cechy, który łatwo pomylić z prostym oznaczeniem próby.
W aktualnym wykazie polskich cech probierczych cyfry odpowiadają próbom w następujący sposób:
| Próba złota | Cyfra w polskiej cesze |
|---|---|
| 999 | 0 |
| 960 | 1 |
| 750 | 2 |
| 585 | 3 |
| 500 | 4 |
| 375 | 5 |
| 333 | 6 |
Litera obok znaku może identyfikować urząd probierczy, a kształt i pozostałe elementy pomagają rozpoznać rodzaj cechy. Nie odczytuj samej cyfry w oderwaniu od całego stempla, zwłaszcza gdy wyrób jest stary albo pochodzi z zagranicy. Inne systemy oznaczeń mogą wyglądać inaczej.
585 i 750 mówią o zawartości stopu, nie o jakości wykonania
Liczba próby określa udział czystego złota w stopie wyrażony w częściach tysięcznych. Próba 585 zawiera 58,5% złota, a 750 zawiera 75%; pozostałą część stanowią inne metale, które wpływają między innymi na kolor i właściwości stopu.
Wyższa próba oznacza większą zawartość złota, ale sama liczba nie rozstrzyga, czy naszyjnik lub pierścionek lepiej sprawdzi się na co dzień. Liczą się też konstrukcja, grubość elementów, rodzaj zapięcia i sposób osadzenia kamieni. Uważam, że próbę najlepiej traktować jako informację o składzie, a nie samodzielną ocenę trwałości czy staranności biżuterii.
Przy zakupie porównuj wyroby o podobnej masie i konstrukcji. Sam stempel nie wyjaśni, skąd bierze się różnica w cenie: wpływają na nią również projekt, kamienie, wykonanie oraz marża sprzedawcy.
Brak cechy na drobnym wyrobie może być zgodny z przepisami
Mały kolczyk bez widocznego stempla łatwo uznać za podejrzany, lecz przepisy przewidują wyjątek. Według zasad obrotu opisanych przez Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie obowiązek badania i cechowania nie obejmuje wyrobów, w których masa części ze stopu złota nie przekracza 1 grama. W takim przypadku sprzedawca powinien przekazać informację o próbie i masie części ze złota na metce.
Ustawa Prawo probiercze dopuszcza też obrót wyrobami oznaczonymi uznawanymi cechami z innych państw lub posiadającymi świadectwo badania. Dlatego polska cecha nie jest jedynym możliwym potwierdzeniem. Sprawdź, jakie oznaczenie lub dokument towarzyszy wyrobowi, zamiast wyciągać wniosek wyłącznie z braku polskiego stempla.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Na małym wyrobie nie widać cechy | Może mieścić się w zwolnieniu z obowiązku cechowania | Poproś o metkę z próbą i masą części ze złota |
| Widzisz cyfrę 3 w polskiej cesze złota | Odpowiada próbie 585, jeśli jest częścią właściwego znaku | Odczytaj cały symbol, nie samą cyfrę |
| Jest oznaczenie z zagranicy | Może być uznawaną cechą probierczą | Poproś sprzedawcę o wyjaśnienie oznaczenia lub dokument |
| Nie ma cechy ani informacji o próbie | Sam wygląd nie potwierdza składu stopu | Nie opieraj zakupu na kolorze; zażądaj informacji o próbie |
Oznaczenie producenta nie zastępuje urzędowego potwierdzenia
Na wyrobie może znaleźć się liczba wybita przez producenta, na przykład 585. To przydatna informacja, ale nie jest automatycznie tym samym co urzędowa cecha probiercza. Ta druga potwierdza zawartość metalu szlachetnego w ramach badania probierczego, a polski znak ma własny, rozpoznawalny wzór.
Jeśli oznaczenie jest starte, bardzo drobne albo nie pasuje do znaku przedstawionego w oficjalnym wykazie, nie próbuj rozstrzygać sprawy wyłącznie na podstawie zdjęcia. Poproś sprzedawcę o dokumentację lub wyjaśnienie. Przy przedmiocie o większej wartości można zlecić badanie w urzędzie probierczym; jest to rozsądniejsza droga niż zgadywanie po kolorze czy ciężarze.
Przed zakupem odczytaj cały znak, nie pojedynczą liczbę
Przy ladzie, kiedy stempel ma wielkość kropki, najłatwiej skupić się na jednej cyfrze. Zatrzymaj się na chwilę: ustal, czy patrzysz na próbę, polską cechę urzędową, oznaczenie producenta czy znak zagraniczny, a przy małym wyrobie sprawdź również metkę.
Takie podejście chroni przed dwiema skrajnymi pomyłkami: uznaniem każdej cyfry za urzędowe potwierdzenie i odrzuceniem biżuterii tylko dlatego, że nie ma polskiego stempla. Jeśli znak pozostaje nieczytelny, poproś o jego identyfikację przed zakupem.
