Przy wyborze złotego naszyjnika albo kolczyków możesz trafić na oznaczenie „14K”, „18K” lub liczbę próby, taką jak 585. Karat wskazuje udział złota w stopie, ale samo oznaczenie nie przesądza jeszcze, czy biżuteria będzie najlepsza do codziennego noszenia.
Oznaczenie karatowe mówi o zawartości złota, a próba ułatwia jej odczytanie
- 14 karatów odpowiada próbie 585, czyli stopowi zawierającemu 58,5% złota.
- 18 karatów odpowiada próbie 750, a 24 karaty oznaczają niemal czyste złoto.
- Karat kamienia to jednostka masy, nie czystości metalu.
- Próba nie określa samodzielnie trwałości gotowego wyrobu ani jego ceny.
Karat złota i próba opisują ten sam stop na dwa sposoby
Litera „K” przy złocie odnosi się do skali 24 części: im więcej z nich stanowi złoto, tym wyższa czystość stopu. Polska próba podaje zawartość złota w częściach tysięcznych, więc zapis 585 oznacza 585 części złota w tysiącu części stopu. Oba oznaczenia opisują skład, tylko używają innych skal.
Popularne oznaczenia tworzą czytelne pary: 8 karatów to próba 333, 9 karatów to 375, 14 karatów to 585, a 18 karatów to 750. W praktyce polskiego sklepu najłatwiej kierować się próbą, bo właśnie ją często zobaczysz na wyrobie lub w opisie. Pełny wykaz polskich cech publikuje Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie.
Próba 585 oznacza inny kompromis niż 750
Złoto o wyższej próbie ma większy udział czystego kruszcu, ale domieszki w stopie wpływają na jego właściwości i barwę. Przy próbie 585 złoto stanowi 58,5% stopu, a przy 750 jego udział wynosi 75%. Wyższa liczba opisuje czystość, nie automatycznie lepszy zakup.
Przy codziennym noszeniu naszyjnika albo kolczyków sensowny wybór zależy od konstrukcji, sposobu użytkowania oraz oczekiwanego wyglądu. Uważam, że sama próba nie wystarcza, by uznać jeden wyrób za lepszy: delikatny splot, zapięcie i sposób osadzenia kamienia też wpływają na wygodę oraz odporność na uszkodzenia.
| Oznaczenie | Odpowiednik | Co oznacza dla kupującego |
|---|---|---|
| 8K | 333 | Niższy udział złota w stopie |
| 9K | 375 | Większy udział domieszek niż w próbie 585 |
| 14K | 585 | 58,5% złota w stopie |
| 18K | 750 | 75% złota w stopie |
| 24K | 999 | Niemal czyste złoto |
24 karaty nie oznaczają, że każda biżuteria będzie lepsza
Łatwo uznać, że 24-karatowe złoto musi być najlepsze, bo zawiera najwięcej kruszcu. W biżuterii liczy się jednak także stop i konstrukcja: czyste złoto jest miękkie, dlatego często miesza się je z innymi metalami, aby zmienić jego właściwości lub barwę. Najwyższa czystość nie zawsze będzie praktyczniejsza w noszeniu.
Próba nie mówi też, ile dokładnie zapłacisz za gotowy naszyjnik. Oprócz ilości złota cenę kształtują masa całego wyrobu, kamienie, projekt i wykonanie. Opis próby pomaga ocenić skład, ale nie zastępuje porównania całego produktu.
Karat kamienia szlachetnego oznacza masę, nie próbę złota
Na metce pierścionka z diamentem słowo „karat” może dotyczyć kamienia, a nie oprawy. W tej skali jeden karat kamienia to 0,2 grama. Karaty złota i kamienia opisują więc dwie różne rzeczy.
Jak podaje Gemological Institute of America, masa diamentu to tylko jeden z czynników jego oceny; liczą się również barwa, czystość i szlif. Dwa kamienie o takiej samej masie nie muszą wyglądać identycznie ani mieć tej samej wartości. Jeśli opis zawiera zapis „18K” oraz „0,5 ct”, pierwsza liczba dotyczy stopu złota, a druga masy kamienia.
Oznaczenie na biżuterii odczytaj razem z sytuacją zakupu
Mały wyrób może nie mieć wybitej cechy probierczej, co samo w sobie nie rozstrzyga o jego składzie. Zasady opisane przez Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie przewidują zwolnienie z obowiązku badania i cechowania wyrobów, w których masa części ze stopu złota nie przekracza 1 grama. W przypadku kolczyków limit ocenia się dla każdej sztuki osobno.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Na wyrobie widzisz 585 lub 750 | Liczba wskazuje próbę stopu | Porównaj oznaczenie z opisem produktu |
| W opisie widzisz 14K albo 18K | Podano czystość złota w karatach | Sprawdź, czy opis wskazuje też polską próbę |
| Na drobnym elemencie brak cechy | Wyrób może podlegać zwolnieniu z obowiązku cechowania | Poproś sprzedawcę o potwierdzenie próby lub dokumentację |
| Przy kamieniu podano ct | Chodzi o masę kamienia, nie o zawartość złota | Oddziel tę informację od próby oprawy |
Przy zakupie dopasuj próbę do tego, jak będziesz nosić biżuterię
Gdy zależy Ci głównie na udziale złota, porównuj próbę, a nie samą nazwę koloru czy określenie „złota biżuteria”. Gdy wybierasz ozdobę na co dzień, obejrzyj też zapięcie, grubość łańcuszka i sposób mocowania kamieni. Opis próby odpowiada na pytanie o skład, lecz nie na wszystkie pytania o wyrób.
Jeśli trafisz na rozbieżność między oznaczeniem a opisem, poproś sprzedawcę o wyjaśnienie przed zakupem. Przy biżuterii z kamieniem sprawdź osobno próbę metalu i masę kamienia, by karaty nie zlały się w jedną informację. Wtedy łatwiej ocenisz, za co faktycznie płacisz.
