Przy zapięciu kolczyka albo wewnątrz obrączki widzisz wybite „585” i chcesz wiedzieć, czy to wystarczy, by uznać biżuterię za złotą. Oznaczenie mówi, że stop zawiera 585 części złota na 1000, ale sama liczba nie zawsze potwierdza, kto i w jaki sposób sprawdził wyrób. Przy zakupie liczy się więc jeszcze to, jak odczytać cechę i kiedy jej brak może być zgodny z przepisami.

585 oznacza 58,5% złota w stopie, ale nie rozstrzyga wszystkiego
- 585 informuje o udziale złota w stopie, a nie o masie całej biżuterii z czystego kruszcu.
- 14 karatów to tradycyjne przybliżenie próby 585, a nie jej matematyczny odpowiednik.
- Cecha probiercza i wybite cyfry próby pełnią różne funkcje.
- Wyroby złote o masie części z metalu szlachetnego do 1 g są zwolnione z obowiązkowego badania i cechowania.
- Elementy o różnych próbach mogą otrzymać oznaczenie odpowiadające najniższej stwierdzonej próbie.
585 oznacza udział złota w stopie, nie w całym zestawie
Liczba 585 opisuje proporcję metali w stopie: na 1000 jego części przypada 585 części złota, czyli 58,5%. Pozostałą część tworzą inne metale, których rodzaj i udział wpływają między innymi na kolor stopu.
Przy naszyjniku z zawieszką albo pierścionku z kamieniem próba nie mówi, ile czystego złota znajduje się w całym przedmiocie. Dotyczy stopu złota, a kamień, emalia czy inne elementy nie są złotem. Uważam, że to najważniejsze rozróżnienie przy porównywaniu biżuterii: identyczny numer próby nie oznacza identycznej masy kruszcu.
14 karatów to przybliżenie, a nie dokładny zapis 585
Określenie „14-karatowe” często pojawia się obok próby 585, lecz oba zapisy nie są matematycznie równe. Podział 14 karatów przez 24 daje około 583 części złota na 1000, podczas gdy polska próba 585 oznacza 585 części. W praktyce 14K jest zwyczajowym przybliżeniem, a nie powodem, by uznać te wartości za identyczne.
W polskim wykazie prób złota znajdują się między innymi 333, 375, 500, 585, 750, 960 i 999. Zestawienie obowiązujących prób określa ustawa Prawo probiercze. Jeśli opis produktu podaje 14K, sprawdź także, czy wskazuje próbę liczbową i cechę właściwą dla danego wyrobu.
Cyfry 585 i cecha urzędu nie są tym samym oznaczeniem
Na biżuterii możesz zobaczyć wybite cyfry „585”, ale liczbowe oznaczenie próby i cecha probiercza to odrębne informacje. Cyfry mówią o deklarowanej zawartości złota; urzędowa cecha potwierdza wynik badania i wskazuje urząd, który oznaczył wyrób. Jej wygląd zależy od rodzaju metalu i wzoru cechy.
Jest też wyjątek, który łatwo przeoczyć przy drobnych kolczykach. Zgodnie z informacją Okręgowego Urzędu Probierczego w Warszawie, wyroby ze złota są zwolnione z obowiązku badania i cechowania, jeśli masa części ze stopu złota nie przekracza 1 g w pojedynczej sztuce. Przy kolczykach sprzedawanych w parze limit ocenia się osobno dla każdego kolczyka, nie dla łącznej masy pary.
Przy różnych próbach urząd oznacza wyrób według niższej
Elementy jednej ozdoby mogą mieć odmienne próby, choć na pierwszy rzut oka wyglądają jak całość. Prawo probiercze przewiduje wtedy oznaczenie odpowiadające najniższej stwierdzonej próbie. To cenna wskazówka przy wyrobie łączącym na przykład korpus i osobny element ze stopu o innej zawartości złota.
Podobna zasada dotyczy wyniku, który nie odpowiada dokładnie jednej z ustawowych prób: wyrób oznacza się cechą kolejnej niższej próby. W praktyce oznacza to, że cecha nie musi opisywać każdego fragmentu z osobna. Gdy konstrukcja biżuterii budzi wątpliwości, zapytaj sprzedawcę, których części dotyczy oznaczenie.
Numer na wyrobie potraktuj jako początek sprawdzenia
Wybita liczba ułatwia orientację, lecz przy zakupie lepiej zestawić ją z cechą probierczą, opisem produktu i budową samej ozdoby. Zastosuj prostą regułę: jeśli wyrób jest mały i nie ma cechy urzędu, sprawdź jego masę oraz informację o próbie; jeśli waży więcej niż dopuszczony limit albo oznaczenia są nieczytelne, poproś sprzedawcę o wyjaśnienie i dokumentację.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Na wyrobie są cyfry 585 i urzędowa cecha | Oznaczenie próby uzupełnia potwierdzenie urzędu probierczego | Porównaj cechę z opisem produktu i upewnij się, że dotyczy złota |
| Drobny element nie ma cechy urzędu | Może mieścić się w zwolnieniu dla wyrobów o masie stopu złota do 1 g na sztukę | Sprawdź masę pojedynczego elementu i poproś o potwierdzenie próby |
| Oznaczenie jest starte albo nieczytelne | Nie da się pewnie potwierdzić próby na podstawie samego wyglądu | Poproś o dokumentację lub niezależną ocenę u jubilera |
| Wyrób składa się z części o różnych próbach | Oznaczenie może odpowiadać najniższej próbie stwierdzonej w całości | Zapytaj, które elementy wykonano ze złota i jakiej próby |
Przy biżuterii na prezent, takiej jak naszyjnik, bransoletka czy kolczyki, sam numer próby nie opisuje jakości wykonania ani wyglądu. Najspokojniejszy wybór to taki, w którym próba, oznaczenie i opis wyrobu są ze sobą zgodne; jeśli pozostaje wątpliwość, lepiej ją wyjaśnić przed zakupem niż opierać decyzję wyłącznie na małym stemplu.